“แมงกินลิ้น”

The Urban Parasite : CYMOTHOA EXIGUA

นางสาววัสสพร ยี่สุ่นเทศ / นางสาววิลาสินี เลิศชวลิตานนท์ / นางสาวศุภิฌา สุวรรณลักษณ์


CYMOTHOA EXIGUA หรือที่เรียกกันโดยทั่วไปว่า แมงกินลิ้น เป็นปรสิตที่สามารถอาศัยได้ทั้งบนบกและในน้ำ ลักษณะลำตัวเป็นข้อปล้องคล้ายกับแมลงเปลือกแข็ง ขนาดความยาวลำตัวโดยเฉลี่ย 3-4 เซนติเมตร มีขาที่แข็งแรง 7 คู่ไว้สำหรับการยึดเกาะ และฟัน 3 คู่ สำหรับการเจาะ ดูดสารอาหาร และบดเคี้ยวเนื้อเยื่อ

“แมงกินลิ้น” ที่มาของชื่อปรสิตชนิดนี้มาจากลักษณะพฤติกรรมของปรสิตที่จะอาศัยอยู่ในบริเวณช่องปากของปลา โดยปรสิตจะเข้าไปภายในช่องปลาของปลาทางเหงือกด้านข้าง แล้วค่อย ๆ เคลื่อนตัวมาที่บริเวณลิ้นของปลา และทำการใช้ฟันคู่หน้าที่มีลักษณะเป็นเนื้อเยื่อแผ่นบางที่ซ้อนทับกันจนเกิดความแข็งแรง ใช้ในการเจาะเข้าไปในลิ้นของปลาพร้อมกับทำการดูดเลือดสำหรับเป็นอาหารเลี้ยงตัวของมันเอง สาเหตุที่ปรสิตชนิดนี้เลือกที่จะดูดเลือดจากบริเวณลิ้นเป็นเพราะภายใต้ลิ้นของปลามีเส้นเลือดแดงหลักที่ส่งตรงมาจากหัวใจ เมื่อเวลาผ่านไปหลังจากปรสิตชนิดนี้ทำการดูดเลือด ลิ้นของปลาจะเกิดอาการฝ่อและหลุดออกไปจากขั้วลิ้น ปรสิตก็จะทำการเคลื่อนย้ายตัวของมันมาแทนที่ลิ้นที่หายไป โดยใช้ขาทั้ง 7 คู่ของมันในการยึดเกาะพร้อมกับการดูดเลือดจากขั้วลิ้นของปลาต่อไปจนปลาตายในที่สุด

จากการวิเคราะห์พฤติกรรมของแมงกินลิ้น ทำให้พบว่าลักษณะพฤติกรรมพิเศษของแมงกินลิ้นที่สามารถนำมาใช้ในการถอดแบบแผนสากล (METAPATTERN) คือ การที่ปรสิตชนิดนี้เคลื่อนตัวเข้ามาแทนที่ลิ้นของปลาและทำหน้าที่เป็นส่วนหนึ่งของปลา จึงสามารถนำมาอธิบายเป็นตัวแปรได้ว่า A และ B เมื่อเวลาผ่านไป A ทำการรวมตัวกับ B แล้วเห็นเพียงแค่ A โดยที่ A แทนปรสิต (Parasite) หรือแมงกินลิ้น B แทนโฮส (Host) หรือปลา และด้วยลักษณะทางกายภาพที่เด่นของแมงกินลิ้นคือ ฟันคู่หน้าที่เกิดจากการซ้อนทับของแผ่นเนื้อเยื่อบางจนมีความแข็งแรงมากพอที่จะเจาะลิ้นของปลาได้

แนวคิดข้างต้นนำมาใช้ในการออกแบบเมืองใน Urban Parasite โดยการออกแบบในครั้งนี้ได้เริ่มนำองค์ประกอบอื่น ๆ และแนวคิดทางจิตวิทยามาร่วมด้วย ได้แก่