ภาควิชาผังเมือง ได้จัดตั้งเป็นแผนกวิชาเมื่อเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2506 โดยมี รองศาสตราจารย์เอื้อม อนันตศานต์ เป็นหัวหน้าแผนก และมีอาจารย์ในสังกัดเพียง 3 - 4 คน ยังไม่มีบทบาทในการผลิตบัณฑิตโดยตรง
เริ่มแรกได้ช่วยทำการสอนวิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์ และวิชาผังเมือง ให้แก่นิสิตปริญญาตรีชั้นปีที่ 3 4 และ 5 ของคณะฯ โดยที่วิชาผังเมืองเป็นวิชาหนึ่งของหลักสูตรปริญญาตรีสถาปัตยกรรมศาสตร์
ในต้นปี 2514 คณะได้ดำเนินการร่างหลักสูตรการผังเมืองโดยตั้งอนุกรรมการปรับปรุงหลักสูตรปริญญาตรี
สำหรับสถาปัตยกรรมศาสตร์ผังเมืองขึ้น โดยเปิดสอนวิชาผังเมือง โดยให้นิสิตแยกสายศึกษาต่อหลังจากจบอนุปริญญาทางสถาปัตยกรรมศาสตร์ ปริญญาที่ให้คือ Bachelor of Architecture (City Planning) หรือ สถาปัตยกรรมศาสตร์บัณฑิต (ผังเมือง) โดยมีโครงการเปิดสอนในปีการศึกษา 2516-2517
ต่อมาได้มีการแก้ไขปรับปรุงหลักสูตรหลายครั้ง และใน พ.ศ. 2515 พบว่า แบบร่างหลักสูตรฉบับแก้ไขนั้น
เป็นการเปลี่ยนหลักเกณฑ์ใหญ่ไปเรียนทางวิชาการผังเมืองทั้งหมด เพราะการศึกษาวิชาผังเมืองในระยะ 2 ปี
หลังจากนิสิตจบอนุปริญญา นิสิตจะมีความรู้พื้นฐานไม่เพียงพอไปปฏิบัติงานผังเมือง ดังนั้น กรรมการจึงได้ร่างหลักสูตรใหม่ โดยกำหนดให้ศึกษาหนักไปทางด้านผังเมืองทั้งหมด โดยให้เริ่มเรียนตั้งแต่ชั้นปี 1 ถึงปี 4 เพื่อสอดคล้องกับนโยบายของคณะที่ต้องการผลิตนักผังเมืองโดยตรง โดยพบว่าโครงการสอนผังเมืองโดยตรงตั้งแต่ปี 1 ถึงปี 5 นั้นควรตั้งเป็นอีกหลักสูตรหนึ่ง แยกออกจากสถาปัตยกรรมศาสตร์ ดังนั้นจึงได้ร่างหลักสูตรโดยกำหนดทางเลือกไว้ 3 ทางคือ
ก. โครงการปริญญาตรีทางสถาปัตยกรรมศาสตร์ (วิชาเอกทางผังเมือง)
ข. โครงการปริญญาตรีทางผังเมือง
ค. โครงการปริญญาโททางผังเมือง
เมื่อได้มีการแก้ไขและร่างหลักสูตรหลายครั้ง พบว่าไม่ได้รับอนุมัติให้เปิดระดับปริญญาตรี แต่ได้รับอนุมัติให้เปิดสอน ในระดับปริญญามหาบัณฑิต ตามแผนการพัฒนาการศึกษาของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ระยะที่ 4
ดังนั้นแผนกวิชาผังเมืองจึงดำเนินการร่างหลักสูตร และจัดเตรียมบุคคลากร และได้เปิดรับสมัครนิสิตเข้าศึกษาตามโครงการรุ่นแรกในปีการศึกษา 2519 แนวทางในการศึกษาเป็นลักษณะประสานสหสาขาวิชาเข้าด้วยกัน (interdisciplinary) โดยมีผู้ช่วยศาสตราจารย์ ชุมพล สุรินทราบูรณ์ เป็นหัวหน้าภาควิชา นิสิตที่รับเข้าศึกษาเป็นนิสิตจบการศึกษาระดับปริญญาตรี จากแขนงวิชาต่างๆ (multi-disciplinary) กำหนดระยะเวลาศึกษา 2 ปี มีจำนวนหน่วยกิตตามหลักสูตร 54 หน่วยกิต ซึ่งเป็นวิชาเรียน 42 หน่วยกิต และวิทยานิพนธ์ 12 หน่วยกิต ปริญญาที่ได้คือ
ปริญญาผังเมืองมหาบัณฑิต ใช้ตัวย่อ ผ.ม. หรือ M.U.P. ( Master of Urban Planning)
เนื่องด้วยวิชาการผังเมืองเป็นวิชาใหม่ หลักจากที่เปิดสอนมา 2 ปีแรก ก็ได้พบความบกพร่องของหลักสูตรตลอดจน
การเรียนการสอนหลายๆ ประการ ภาควิชาจึงได้ปรับปรุงแก้ไขหลักสูตรทั้งหมดหลายครั้ง
ปัจจุบันภาควิชาการวางแผนภาคและเมือง เปิดสอน 4 หลักสูตร ดังนี้
- หลักสูตรการวางผังเมืองบัณฑิต สาขาวิชาสถาปัตยกรรมผังเมือง
- Bachelor of Urban Planning Program in Urban Architecture
- หลักสูตรการวางแผนภาคและเมืองมหาบัณฑิต สาขาวิชาการออกแบบชุมชนเมือง
- Master of Urban and Regional Planning Program in Urban Design
- หลักสูตรการวางแผนภาคและเมืองมหาบัณฑิต สาขาวิชาการวางแผนภาคและเมือง
- Master of Urban and Regional Planning Program in Urban and Regional Planning
- หลักสูตรการแผนภาคและเมืองดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการวางแผนภาคและเมือง
- Doctor of Philosophy Program in Urban and Regional Planning
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ |